Στη δημοσιότητα ο Εκτελεστικός Κανονισμός της ΕΕ για τη λειτουργία των Ρυθμιστικών Δοκιμαστηρίων ΤΝ

mohamed-nohassi-5K_ijgjiDko-unsplash

Δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ο Εκτελεστικός Κανονισμός (ΕΕ) 2026/2487, ο οποίος θεσπίζει κοινούς κανόνες και καθορίζει τις λεπτομερείς ρυθμίσεις για την ίδρυση, την ανάπτυξη, την εφαρμογή, τη λειτουργία και την εποπτεία των Ρυθμιστικών Δοκιμαστηρίων Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Regulatory Sandboxes) που προβλέπονται από τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/1689 για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act).

Η έκδοση του Εκτελεστικού Κανονισμού αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για την εφαρμογή του AI Act, καθώς διαμορφώνει ένα κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο για τη λειτουργία των Ρυθμιστικών Δοκιμαστηρίων ΤΝ, με στόχο την αποφυγή του κατακερματισμού, τη συνεπή εφαρμογή του AI Act σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση και την αμοιβαία αναγνώριση των αποτελεσμάτων που προκύπτουν από τη συμμετοχή σε αυτά.

Τα Ρυθμιστικά δοκιμαστήρια ΤΝ αποτελούν ελεγχόμενα περιβάλλοντα που θεσπίζονται από τις αρμόδιες αρχές και παρέχουν στους παρόχους και στους μελλοντικούς παρόχους συστημάτων ΤΝ τη δυνατότητα να αναπτύσσουν, να εκπαιδεύουν, να επικυρώνουν και να δοκιμάζουν καινοτόμα συστήματα ΤΝ, μεταξύ άλλων και σε πραγματικές συνθήκες, βάσει συγκεκριμένου σχεδίου και υπό ρυθμιστική εποπτεία για περιορισμένο χρονικό διάστημα πριν από τη διάθεσή τους στην αγορά.

Σύμφωνα με τον AI Act, έως τις 2 Αυγούστου 2027, κάθε κράτος μέλος θα πρέπει να θέσει σε λειτουργία τουλάχιστον ένα ρυθμιστικό δοκιμαστήριο ΤΝ σε εθνικό επίπεδο.

Στην Ελλάδα, ο ν. 5321/2026 προβλέπει τη σύσταση του Ρυθμιστικού Δοκιμαστηρίου ΤΝ στην ΕΕΤΤ, με αρμόδιες αρχές για τη λειτουργία του την ΕΕΤΤ και την ΑΠΔΠΧ, ενώ παράλληλα προβλέπει τη δυνατότητα συνεργασίας του με το Ελληνικό Εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης «ΦΑΡΟΣ AI FACTORY», το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ Α.Ε.) και τους Ευρωπαϊκούς Κόμβους Ψηφιακής Καινοτομίας (EDIHs).

Τα ρυθμιστικά δοκιμαστήρια μπορούν να αποτελέσουν σημαντικό εργαλείο για την προώθηση της υπεύθυνης καινοτομίας, καθώς δημιουργούν ένα οργανωμένο πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ των φορέων καινοτομίας και των αρμόδιων αρχών. Μέσα από τη συνεργασία αυτή, οι συμμετέχοντες μπορούν να αποκτούν μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου και καλύτερη κατανόηση των κανονιστικών απαιτήσεων, ενώ οι αρμόδιες αρχές αποκτούν πολύτιμη εμπειρία σχετικά με τις δυνατότητες, τους αναδυόμενους κινδύνους και τις επιπτώσεις από τη χρήση της ΤΝ.

Παράλληλα, ο Εκτελεστικός Κανονισμός ενθαρρύνει την αξιοποίηση του ευρύτερου ευρωπαϊκού και εθνικού οικοσυστήματος ΤΝ, μέσω της συνεργασίας με εγκαταστάσεις δοκιμών και πειραματισμού, ευρωπαϊκούς κόμβους ψηφιακής καινοτομίας, κέντρα αριστείας, εργοστάσια ΤΝ, και άλλες πρωτοβουλίες καινοτομίας στον τομέα της ΤΝ. Με τον τρόπο αυτό, τα ρυθμιστικά δοκιμαστήρια μπορούν να λειτουργήσουν όχι μόνο ως μηχανισμός υποστήριξης της συμμόρφωσης με τον AI Act, αλλά και ως εργαλείο ρυθμιστικής μάθησης, υπεύθυνης καινοτομίας και ενίσχυσης της υιοθέτησης της ΤΝ στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των νεοφυών επιχειρήσεων, οι οποίες έχουν προτεραιότητα πρόσβασης στα ρυθμιστικά δοκιμαστήρια. Για τις προβλεπόμενες υπηρεσίες κανονιστικής καθοδήγησης, συμβουλών και εποπτείας, προβλέπεται δωρεάν πρόσβαση, σύμφωνα με τους όρους του Εκτελεστικού Κανονισμού.

Διευκρινίζεται ότι η συμμετοχή σε ρυθμιστικό δοκιμαστήριο και η έξοδος από αυτό δεν συνιστούν έγκριση για τη διάθεση στην αγορά ή τη θέση σε λειτουργία του συστήματος ΤΝ, ούτε δημιουργεί τεκμήριο συμμόρφωσης. Οι πάροχοι εξακολουθούν να φέρουν την ευθύνη για την τήρηση της εφαρμοστέας νομοθεσίας.

Τι προβλέπει ο νέος Εκτελεστικός Κανονισμός

Ο Εκτελεστικός Κανονισμός (ΕΕ) 2026/2487 εξειδικεύει το πλαίσιο λειτουργίας των Ρυθμιστικών Δοκιμαστηρίων ΤΝ και προβλέπει, μεταξύ άλλων:

  • Κοινούς όρους πρόσβασης και συμμετοχής, με διαφανείς διαδικασίες και χωρίς διακρίσεις.
  • Συγκεκριμένα κριτήρια επιλεξιμότητας και επιλογής, τα οποία λαμβάνουν υπόψη, μεταξύ άλλων, τις ρυθμιστικές και πρακτικές προκλήσεις του έργου, τη δυνατότητα ρυθμιστικής μάθησης, το δημόσιο συμφέρον ή κοινωνικό όφελος, την ωριμότητα της πρότασης και τον καινοτόμο χαρακτήρα του συστήματος ΤΝ.
  • Την κατάρτιση σχεδίου δοκιμαστηρίου, στο οποίο προσδιορίζονται οι στόχοι και το πεδίο των δραστηριοτήτων, οι ρόλοι και τα καθήκοντα των εμπλεκομένων, οι σχετικές κανονιστικές απαιτήσεις, οι διασφαλίσεις διαχείρισης κινδύνων και, όπου εφαρμόζεται, το σχέδιο δοκιμών σε πραγματικές συνθήκες.
  • Τη δυνατότητα πραγματοποίησης δοκιμών σε πραγματικές συνθήκες, υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπει το ευρωπαϊκό και εθνικό κανονιστικό πλαίσιο.
  • Την έκδοση γραπτών αποδείξεων και έκθεσης εξόδου μετά την ολοκλήρωση της συμμετοχής, με σκοπό την τεκμηρίωση των δραστηριοτήτων που πραγματοποιήθηκαν και την ενίσχυση της ρυθμιστικής μάθησης.
  • Μηχανισμούς για την παρακολούθηση, αξιολόγηση και διάδοση των διδαγμάτων που προκύπτουν από τη λειτουργία των δοκιμαστηρίων.

Πλήρες κείμενο του Εκτελεστικού Κανονισμού

Διαμοιρασμός σε: