Η Επιτροπή ξεκινά την επιβολή των κανόνων του Κανονισμού για την ΤΝ και των νέων απαιτήσεων διαφάνειας στις 2 Αυγούστου | Ειδική Γραμματεία Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων

Από τις 2 Αυγούστου 2026, η Υπηρεσία ΤΝ (AI Office) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σε συνεργασία με τις εθνικές αρχές, αρχίζει να εφαρμόζει τον Κανονισμό για την τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ). Την ίδια ημερομηνία τίθενται σε ισχύ οι νέοι κανόνες διαφάνειας, οι οποίοι απαιτούν από ορισμένα συστήματα ΤΝ να ενημερώνουν τους χρήστες όταν αλληλεπιδρούν με σύστημα ΤΝ και πότε έχει παραχθεί ή τροποποιηθεί περιεχόμενο από αυτήν.

Σύμφωνα με τους νέους κανόνες, τα chatbots και άλλα διαδραστικά συστήματα ΤΝ θα πρέπει να ενημερώνουν τους χρήστες ότι αλληλεπιδρούν με σύστημα ΤΝ και όχι με άνθρωπο. Τα deepfakes (εικόνες, βίντεο ή ηχητικό υλικό που έχουν επεξεργαστεί ή δημιουργηθεί με τη χρήση ΤΝ) θα πρέπει να φέρουν σχετική επισήμανση. Επίσης, το περιεχόμενο που παράγεται ή μεταβάλλεται από ΤΝ θα πρέπει να φέρει μηχαναγνώσιμη σήμανση, ώστε να μπορεί να ανιχνευθεί ευκολότερα.

Τα μέτρα αποσκοπούν στη μείωση της εξαπάτησης και της χειραγώγησης και βοηθούν τους ανθρώπους να κάνουν συνειδητές επιλογές. Παράλληλα, παρέχουν στις επιχειρήσεις σαφέστερες υποχρεώσεις και έναν πρακτικό τρόπο απόδειξης της συμμόρφωσης. Η Επιτροπή δημοσίευσε σήμερα έναν πρώτο κατάλογο με περισσότερους από 180 οργανισμούς που έχουν υπογράψει τον Κώδικα Ορθής Πρακτικής για τη διαφάνεια του περιεχομένου που παράγεται από ΤΝ, ο οποίος εξειδικεύει την εφαρμογή των κανόνων διαφάνειας για το περιεχόμενο που παράγεται από ΤΝ.

Καθώς η ΤΝ γίνεται ολοένα και πιο ισχυρή και ενσωματώνεται στην καθημερινή ζωή, ο Κανονισμός για την ΤΝ συμβάλλει στη διασφάλιση της ανάπτυξης, της εφαρμογής και της ασφαλούς χρήσης της ΤΝ, παρέχοντας στους πολίτες και τις επιχειρήσεις σε ολόκληρη την ΕΕ μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στην τεχνολογία.

Επιβολή του Κανονισμού για την ΤΝ

Η Υπηρεσία ΤΝ μπορεί πλέον να επιβάλει τους κανόνες του Κανονισμού για την ΤΝ στους παρόχους μοντέλων ΤΝ γενικού σκοπού (GPAI). Αυτά τα μοντέλα μπορούν να εκτελούν πολλές διαφορετικές εργασίες και μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε ένα ευρύ φάσμα εργαλείων και υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένης της αυτοενεργούσας ΤΝ (AI agents).

Οι κανόνες καλύπτουν επίσης τα πλέον προηγμένα μοντέλα ΤΝ γενικού σκοπού (GPAI) που ενδέχεται να ενέχουν συστημικούς κινδύνους. Οι πάροχοί τους υποχρεούνται να συμμορφώνονται με πρόσθετες υποχρεώσεις για την αντιμετώπιση κινδύνων βλάβης μεγάλης κλίμακας, όπως κίνδυνοι που συνδέονται με χημικά, βιολογικά, ραδιολογικά και πυρηνικά συμβάντα, απώλεια ελέγχου, κυβερνοεπιθέσεις, επιβλαβή χειραγώγηση και απειλές κατά των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Επιπλέον, οι υποχρεώσεις αυτές καλύπτουν κινδύνους που έχουν πρόσφατα προσελκύσει την προσοχή του κοινού, συμπεριλαμβανομένων των κινδύνων για την ευρωπαϊκή κυβερνοασφάλεια και για την ΤΝ που δρα εκτός του ανθρώπινου ελέγχου.

Όλοι οι πάροχοι μοντέλων ΤΝ γενικού σκοπού οφείλουν να τεκμηριώνουν συγκεκριμένες πληροφορίες και να τις θέτουν στη διάθεση των αρμόδιων αρχών ή των μεταγενέστερων παρόχων. Πρέπει επίσης να εφαρμόζουν πολιτική για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και να δημοσιεύουν επαρκώς αναλυτική περίληψη του περιεχομένου που χρησιμοποιείται για την εκπαίδευση των μοντέλων τους.

Από την ίδια ημερομηνία αρχίζει επίσης η επιβολή των υποχρεώσεων διαφάνειας και των διατάξεων που αφορούν τις απαγορευμένες πρακτικές ΤΝ. Οι διατάξεις αυτές απαγορεύουν ιδιαίτερα επιβλαβή συστήματα, συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων που χειραγωγούν τους ανθρώπους, εκμεταλλεύονται τα τρωτά σημεία με επιβλαβείς τρόπους ή βαθμολογούν άδικα τους ανθρώπους κατά τρόπο που απειλούν τα δικαιώματά τους.

Η ευθύνη για την επιβολή των κανόνων διαφάνειας και των απαγορευμένων πρακτικών επιμερίζεται σε τρεις φορείς. Η Υπηρεσία ΤΝ επιβάλλει τους κανόνες για τα συστήματα ΤΝ που προσφέρονται από τον ίδιο πάροχο με το αντίστοιχο μοντέλο ΤΝ γενικού σκοπού. Επίσης, είναι αρμόδια για τα συστήματα που είναι ενσωματωμένα σε πολύ μεγάλες επιγραμμικές πλατφόρμες ή πολύ μεγάλες επιγραμμικές μηχανές αναζήτησης , οι οποίες ορίζονται στο πλαίσιο του Κανονισμού για τις ψηφιακές υπηρεσίες.

Οι εθνικές αρμόδιες αρχές είναι υπεύθυνες για την επιβολή των κανόνων για άλλα συστήματα ΤΝ. Ο Ευρωπαίος Επόπτης Προστασίας Δεδομένων είναι αρμόδιος για την επιβολή των κανόνων στα συστήματα ΤΝ που χρησιμοποιούνται από τα θεσμικά και λοιπά όργανα και τους οργανισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η αποτελεσματική εφαρμογή του Κανονισμού θα εξαρτηθεί επίσης από το κατά πόσον τα κράτη μέλη θα διασφαλίσουν ότι οι εθνικές αρμόδιες αρχές ορίζονται δεόντως και διαθέτουν επαρκείς πόρους.

Επιστημονική υποστήριξη

Η Υπηρεσία ΤΝ και οι εθνικές αρμόδιες αρχές θα υποστηριχθούν στο έργο της επιβολής της νομοθεσίας από την Επιστημονική Ομάδα, ένα συμβουλευτικό όργανο εμπειρογνωμόνων που αποτελείται από 60 ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες στον τομέα της ΤΝ. Η Ομάδα πραγματοποίησε πρόσφατα την πρώτη της συνεδρίαση.

Η Υπηρεσία ΤΝ διόρισε επίσης τον καθηγητή Alessandro Abate, του Τμήματος Επιστήμης Υπολογιστών του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, ως Επικεφαλής Επιστημονικό Σύμβουλο, με αρμοδιότητα να υποστηρίζει το επιστημονικό έργο της Υπηρεσίας σχετικά με τα μοντέλα ΤΝ γενικού σκοπού, συμπεριλαμβανομένων θεμάτων καινοτομίας και υιοθέτησής τους, καθώς και της δοκιμής και αξιολόγησης των μοντέλων.

Εργαλεία παρακολούθησης

Για τη στήριξη της επιβολής του Κανονισμού, η Υπηρεσία ΤΝ έχει δρομολογήσει διάφορα εργαλεία για ιδιώτες και επιχειρήσεις. Τα φυσικά και νομικά πρόσωπα μπορούν να χρησιμοποιούν το εργαλείο υποβολής καταγγελιών για την αναφορά εικαζόμενων παραβάσεων του Κανονισμού για την ΤΝ από παρόχους συστημάτων ΤΝ που εποπτεύονται από την Υπηρεσία ΤΝ. Τα άτομα που εργάζονται με παρόχους συστημάτων ΤΝ ή μοντέλων ΤΝ γενικού σκοπού μπορούν να χρησιμοποιούν το εργαλείο για τους μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος για να αναφέρουν με ασφάλεια πιθανές παραβιάσεις του Κανονισμού. Παράλληλα είναι διαθέσιμος ένας ειδικός δίαυλος για τους μεταγενέστερους παρόχους που κατασκευάζουν συστήματα ΤΝ βασισμένα σε μοντέλα ΤΝ γενικού σκοπού και επιθυμούν να αναφέρουν εικαζόμενες παραβάσεις από τους παρόχους των εν λόγω μοντέλων.

Η Υπηρεσία ΤΝ θα χειρίζεται εμπιστευτικά τις πληροφορίες που λαμβάνει μέσω των εν λόγω εργαλείων.

Ιστορικό

Ο καθηγητής Alessandro Abate εντάσσεται στην Υπηρεσία ΤΝ προερχόμενος από το Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης. Προηγουμένως διεξήγαγε έρευνα στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ και στο SRI International, ένα κορυφαίο ερευνητικό ινστιτούτο των ΗΠΑ, ενώ διετέλεσε και Επίκουρος Καθηγητής στο TU Delft. Είναι διεθνώς αναγνωρισμένος για το έργο του σχετικά με την ασφάλεια, την επαλήθευση και τον έλεγχο των συστημάτων που βασίζονται στην ΤΝ, τομείς που βρίσκονται στο επίκεντρο της αρμοδιότητας της Υπηρεσίας ΤΝ. Ο καθηγητής Abate είναι κάτοχος MS (2004) και PhD (2007) στην Ηλεκτρολογία και τις Επιστήμες Υπολογιστών από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, Berkeley.

Επόμενα βήματα

Το Omnibus για την ΤΝ ανέβαλε την εφαρμογή των κανόνων για τα συστήματα ΤΝ υψηλού κινδύνου έως τις 2 Δεκεμβρίου 2027. Επίσης, ανέβαλε τους κανόνες για τα συστήματα ΤΝ υψηλού κινδύνου που είναι ενσωματωμένα σε ρυθμιζόμενα προϊόντα για τις 2 Αυγούστου 2028.

Το Omnibus για την ΤΝ εισάγει νέες απαγορεύσεις για τα συστήματα ΤΝ που παράγουν σεξουαλικά ρητό περιεχόμενο χωρίς τη συναίνεση των εικονιζόμενων προσώπων, καθώς και υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών. Οι κανόνες αυτοί θα εφαρμοστούν από τις 2 Δεκεμβρίου 2026.